زبان عاقل و زبان احمق

حضرت امیرالمومنین علی علیه السلام در حکمت 40 نهج البلاغه می فرمایند: زبان عاقل ، پشت قلب او قرار دارد، و قلب احمق ، پشت زبان او جاى گرفته است ( عاقل ،با اندیشه سخن مى گوید ونادان بى فکر )
 

لسان العاقل وراء قلبه و قلب الاحمق وراء لسانه .


 انسان عاقل ، وقتى بخواهد سخن بر زبان آورد، نخست به دل و اندیشه خود مراجعه مى کند، معنى آن سخن و نیکى یا بدى آن را با عقل و شعور خود مى سنجد، نتیجه یى را که ممکن است از آن حاصل شود حساب مى کند، و هنگامى که به درستى و خوبى سخن خود اطمینان یافت ، آن را بر زبان مى آورد.


پس عاقل ، قلب و اندیشه اش بیش از زبانش به کار مى اندازد، و زبانش را پشت سر عقل و شعور خود نگاه میدارد.


اما احمق ، بر عکس رفتار مى کند. یعنى هر سخنى که به زبانش آمد، نسنجیده و بدون فکر و اندیشه بیان مى کند، و پس از آن که سخن او، در دیگران ، تاءثیر بد گذاشت ، تازه بفکر مى افتد که آیا سخنش درست بوده یا نادرست . یعنى احمق ، نخست زبان خود را به کار مى اندازد و نسنجیده حرف مى زند، و بعد از آن ، به قلب و عقل خود مراجعه مى کند و در باره نیک و بد سخن خود و نتیجه و حاصل آن مى اندیشد.


به همین دلیل است که خردمندان ، از قدیم گفته اند: سخنى که درباره آن کاملا فکر نکرده اى ، بر زبان میاور.

 


پندهای کوتاه از نهج البلاغه

/ 0 نظر / 58 بازدید